خەۋەرلەر

ئالتۇن قىممەتلىك مېتال. نۇرغۇن كىشىلەر ئالتۇننىڭ قىممىتىنى ساقلاش ۋە قەدىرلەش ئۈچۈن ئۇنى سېتىۋالىدۇ. ئەمما بەزى كىشىلەرنىڭ ئالتۇن قۇيمىلىرى ياكى خاتىرە ئالتۇن تەڭگىلىرىنىڭ داتلىشىپ كەتكەنلىكىنى بايقايدۇ.

ساپ ئالتۇن داتلىشىپ كەتمەيدۇ

كۆپىنچە مېتاللار ئوكسىگېن بىلەن رېئاكسىيە قىلىپ مېتال ئوكسىدلىرىنى ھاسىل قىلىدۇ، بىز بۇنى دات دەپ ئاتايمىز. ئەمما ئالتۇن قىممەتلىك مېتال بولۇش سۈپىتى بىلەن داتلاشمايدۇ. نېمە ئۈچۈن؟ بۇ قىزىقارلىق سوئال. بىز ئالتۇننىڭ ئېلېمېنت خۇسۇسىيىتىدىكى سىرنى ھەل قىلىشىمىز كېرەك.

خىمىيەدە، ئوكسىدلىنىش رېئاكسىيەسى بىر خىل ماددىنىڭ ئېلېكترونلىرىنى يوقىتىپ مۇسبەت ئىئونلارغا ئايلىنىدىغان خىمىيىلىك جەريان. تەبىئەتتە ئوكسىگېننىڭ مىقدارى يۇقىرى بولغاچقا، باشقا ئېلېمېنتلاردىن ئېلېكترون ئېلىش ئاسانلا ئوكسىد ھاسىل قىلىدۇ. شۇڭا بىز بۇ جەرياننى ئوكسىدلىنىش رېئاكسىيەسى دەپ ئاتايمىز. ئوكسىگېننىڭ ئېلېكترون ئېلىش ئىقتىدارى ئېنىق، ئەمما ھەر بىر ئېلېمېنتنىڭ ئېلېكترونلىرىنى يوقىتىش ئېھتىماللىقى ئوخشىمايدۇ، بۇ ئېلېمېنتنىڭ ئەڭ سىرتقى ئېلېكترونلىرىنىڭ ئىئونلىشىش ئېنېرگىيەسىگە باغلىق.

ئالتۇننىڭ ئاتوم قۇرۇلمىسى

ئالتۇننىڭ ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇش كۈچى كۈچلۈك. ئۆتكۈنچى مېتال بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئۇنىڭ بىرىنچى ئىئونلىشىش ئېنېرگىيىسى 890.1kj/mol غا يېتىدۇ، پەقەت ئوڭ تەرەپتىكى سىماب (1007.1kj/mol) دىن قالسىلا ئىككىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ. بۇ دېگەنلىك، ئوكسىگېننىڭ ئالتۇندىن ئېلېكتروننى تۇتۇۋېلىشى ناھايىتى تەس. ئالتۇننىڭ ئىئونلىشىش ئېنېرگىيىسى باشقا مېتاللارغا قارىغاندا يۇقىرى بولۇپلا قالماي، يەنە 6S ئوربىتىسىدىكى جۈپلەشمىگەن ئېلېكترونلار سەۋەبىدىن يۇقىرى ئاتوملىشىش ئېنتالپىيىسىگە ئىگە. ئالتۇننىڭ ئاتوملىشىش ئېنتالپىيىسى 368kj/mol (سىماب پەقەت 64kj/mol)، بۇ دېگەنلىك ئالتۇننىڭ كۈچلۈك مېتال باغلىنىش كۈچىگە ئىگە ئىكەنلىكى، ئالتۇن ئاتوملىرىنىڭ بىر-بىرىگە كۈچلۈك تارتىلىدىغانلىقى، سىماب ئاتوملىرىنىڭ بىر-بىرىگە كۈچلۈك تارتىلمايدىغانلىقى، شۇڭا باشقا ئاتوملار تەرىپىدىن تېشىلىشى ئاسانراق ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.